Dự án 'Thúc đẩy an ninh nguồn nước và môi trường lưu vực sông Mã-sông Cả' hướng tới giải quyết các thách thức về tài nguyên nước và bảo vệ hệ sinh thái bền vững.

Ngày 23/3 tại Hà Nội,Cục Quản lý tài nguyên nước(Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phối hợp với Tổ chức Nông nghiệp và Lương thực Liên hợp quốc (FAO) và Liên minh Bảo tồn thiên nhiên quốc tế (IUCN) tổ chức cuộc họp tổng kết thường niên (ASM) của dự án “Thúc đẩy an ninh nguồn nước và môi trường cho lưu vực sông Mã, sông Cả và vùng ven biển liên quan”.

Tham dự cuộc họp có đại diện cơ quan quản lý của hai quốc gia, cùng các tổ chức quốc tế, viện nghiên cứu, trường đại học và khu vực tư nhân. Đây là dịp để các bên chia sẻ kinh nghiệm, thống nhất định hướng hợp tác và đề xuất giải pháp quản lý nguồn nước theo hướng bền vững, góp phần bảo vệ hệ sinh thái và nâng cao sinh kế cho người dân trong lưu vựcsông Mãvà sông Cả.

Cuộc họp nhằm đánh giá tiến độ triển khai, chia sẻ kết quả bước đầu, đồng thời tăng cường đối thoại, thúc đẩy hợp tác quản lý tài nguyên nước xuyên biên giới giữa Việt Nam và Lào. Ảnh: Thanh Tâm.

Hợp tác xuyên biên giới để đảm bảo an ninh nguồn nước

Phát biểu khai mạc, Cục trưởng Cục Quản lý tài nguyên nước Châu Trần Vĩnh nhấn mạnh, tài nguyên nước có vai trò thiết yếu đối với phát triển kinh tế - xã hội, an ninh quốc gia và cân bằng hệ sinh thái. Đối với các lưu vực sông xuyên biên giới như sông Mã vàsông Cả, việc quản lý hiệu quả nguồn nước đòi hỏi sự hợp tác chặt chẽ, lâu dài giữa các quốc gia cùng chia sẻ.

Cục trưởng Cục Quản lý tài nguyên nước Châu Trần Vĩnh phát biểu tại cuộc họp. Ảnh: Thanh Tâm.

Hiện nay, hai lưu vực đang đối mặt với nhiều thách thức như biến đổi dòng chảy do thủy điện, suy giảm rừng đầu nguồn, gia tăng nhu cầu sử dụng nước, ô nhiễm và tác động của biến đổi khí hậu, ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh nguồn nước và sinh kế người dân.

Một nội dung trọng tâm của dự án là thực hiện Phân tích Chẩn đoán xuyên biên giới (TDA) nhằm xác định các vấn đề cốt lõi của toàn lưu vực. Kết quả bước đầu cho thấy nguy cơ ô nhiễm từ nông nghiệp, hiện tượng cá chết và xu hướng gia tăng lũ quét do thời tiết cực đoan. Báo cáo TDA dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2026, làm cơ sở triển khai các dự án thí điểm và xây dựng Chương trình Hành động Chiến lược.

Dự án cũng đang đánh giá mạng lưới quan trắc khí tượng thủy văn tại hai nước nhằm nâng cao năng lực giám sát, phục vụ phát triển hệ thống cảnh báo sớm và thúc đẩy chia sẻ dữ liệu.

Ông Jake Brunner, đại diện IUCN cho rằng, các vấn đề tại lưu vực sông Mã và sông Cả chỉ có thể được giải quyết hiệu quả thông qua sự hợp tác chặt chẽ giữa hai quốc gia. Theo ông Jake Brunner, thỏa thuận hợp tác đang xây dựng sẽ tạo nền tảng quan trọng để quản lý cả chất lượng và trữ lượng nước trong dài hạn.

Từ phía Lào, ông Vinvilay Sayaphone, Phó Cục trưởng Cục Tài nguyên nước (Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lào) nhấn mạnh, các thách thức tại hai lưu vực ngày càng gia tăng do tác động tổng hợp của phát triển thủy điện, thay đổi sử dụng đất, mở rộng nông nghiệp và biến đổi khí hậu. Trong bối cảnh đó, tăng cường hợp tác xuyên biên giới là yêu cầu tất yếu.

Ông Vinvilay Sayaphone khẳng định, Lào sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Việt Nam trong chia sẻ dữ liệu, nâng cao năng lực giám sát và xây dựng các phương thức quản lý thống nhất, nhằm bảo đảm sử dụng nguồn nước hiệu quả, bền vững và công bằng.

Theo ông Waleed Abouelhassan, chuyên gia về đất và nước của FAO, dự án là minh chứng cho việc các phân tích khoa học và đối thoại chính sách có thể chuyển hóa thành hành động phối hợp cụ thể giữa các quốc gia, góp phần giảm thiểu rủi ro và bảo vệ hệ sinh thái lưu vực.

Lồng ghép bình đẳng giới trong quản lý nguồn nước

Cuộc họp được tổ chức nhân dịp Ngày Nước Thế giới 2026 (22/3) với chủ đề “Nước và bình đẳng giới”, nhấn mạnh vai trò của tài nguyên nước trong thúc đẩy công bằng xã hội và phát triển bền vững.

Dòng sông Mã uốn lượn trên vùng đất biên giới các tỉnh Việt - Lào. Ảnh: Mạnh Cường.

Tại cuộc họp, các đại biểu đã trao đổi về việc lồng ghép giới và thúc đẩy hòa nhập xã hội trong quản lý tài nguyên nước, trong đó có các kết quả bước đầu từ hợp phần giới của TDA.

Các ý kiến thống nhất rằng, việc bảo đảm tiếp cận công bằng với nước sạch và dịch vụ vệ sinh không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn là giải pháp quan trọng nhằm giảm bất bình đẳng giới, đặc biệt tại khu vực nông thôn và vùng khó khăn - nơi phụ nữ thường đóng vai trò chính trong việc tiếp cận và sử dụng nước.

Nguồn: mae.gov.vn