Khi nắng nóng cực đoan gia tăng, nhiều thành phố châu Âu đang tận dụng nước sông và nước biển cho hệ thống làm mát đô thị, giảm phụ thuộc vào điều hòa không khí.

Paris biến sông Seine thành 'điều hòa' của thành phố

Châu Âu: Nắng nóng cực đoan là lời cảnh báo về khí hậu

Châu Âu liên tiếp ghi nhận kỷ lục nắng nóng

Hàng trăm người thiệt mạng trên khắp châu Âu trong đợt nắng nóng kỷ lục

Một đợt nắng nóng mới đang hình thành trên Đại Tây Dương, trong khi đó Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cũng cảnh báo châu Âu vẫn có thể phải đối mặt với nhiều tuần nắng nóng cực đoan nữa trong năm nay.

Cơ quan Khí tượng Tây Ban Nha đã ban bố cảnh báo đỏ - mức cao nhất - tại các vùng Aragon, Catalonia và Valencia, nơi nhiệt độ được dự báo lên tới 42°C trong tuần trước. Bồ Đào Nha và Pháp cũng ghi nhận nguy cơ nhiệt độ vượt 40°C, đồng thời xuất hiện nhiều hơn hiện tượng "đêm nhiệt đới", khi nhiệt độ suốt 24 giờ không xuống dưới 20°C, ảnh hưởng nghiêm trọng đến giấc ngủ và sức khỏe người dân.

Đợt nắng nóng mới diễn ra trong bối cảnh cháy rừng lan rộng tại nhiều khu vực ở châu Âu, buộc hàng nghìn người phải sơ tán và khiến một chặng của giải đua xe đạp Tour de France phải cấm khán giả theo dõi trực tiếp.

Biến đổi khí hậu đang khiến châu Âu nóng lên nhanh hơn. Tại Anh, Ủy ban Biến đổi Khí hậu dự báo khoảng 22% công trình sẽ cần hệ thống làm mát chủ động nếu nhiệt độ toàn cầu tăng thêm 2°C.

Trong bối cảnh đó, Liên minh châu Âu (EU) cho rằng điều hòa không khí không phải giải pháp lâu dài. Thông qua sáng kiến Cities Refresh, EU đang thúc đẩy mô hình làm mát tập trung bằng nguồn nước tự nhiên như sông và biển nhằm giảm tiêu thụ năng lượng, hạn chế phát thải và tăng khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu.

Hệ thống làm mát sử dụng nguồn nước tự nhiên đang được triển khai ở châu Âu thay cho điều hòa không khí. Ảnh: EC. 

Hệ thống làm mát tập trung thay thế điều hòa

Dù điều hòa không khí đã được chứng minh giúp giảm thiểu rủi ro trong các đợt nắng nóng cực đoan, EU nhận định đây không phải giải pháp bền vững do tiêu thụ nhiều điện, gây áp lực lên lưới điện, làm gia tăng phát thải khí nhà kính và góp phần tạo hiệu ứng đảo nhiệt đô thị.

Để khắc phục vấn đề này, nhiều thành phố phát triển hệ thống làm mát tập trung (district cooling), trong đó nước lạnh được sản xuất tại một trung tâm rồi phân phối đến các tòa nhà thông qua mạng lưới đường ống ngầm.

 Theo Ủy ban châu Âu, hệ thống này tiêu thụ ít năng lượng hơn điều hòa riêng lẻ và có thể sử dụng các nguồn năng lượng carbon thấp như nước biển, nước sông, địa nhiệt hoặc nhiệt thải. Theo Chỉ thị Hiệu quả Năng lượng (EED), các đô thị có trên 45.000 dân hiện phải xây dựng kế hoạch sưởi ấm và làm mát địa phương. Nhờ đó, hạ tầng làm mát tập trung tại châu Âu đã tăng hơn 3% trong năm 2023.

Nhiều thành phố khai thác sông và biển để hạ nhiệt

Tại Marseille (Pháp), hai mạng lưới Massileo và Thassalia sử dụng nước Địa Trung Hải để cung cấp năng lượng cho hệ thống làm mát và sưởi ấm. Với 4,4 km đường ống kết nối nước biển tới các bơm nhiệt, hệ thống giúp giảm khoảng 80% lượng phát thải CO₂ so với sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Thành phố cũng đang nghiên cứu tận dụng nhiệt thải từ các trung tâm dữ liệu AI để sưởi ấm công trình vào mùa đông.

Ở Paris, mạng lưới Fraîcheur de Paris sử dụng 120 km đường ống ngầm để vận chuyển nước lạnh từ sông Seine, cung cấp giải pháp làm mát phát thải thấp cho khoảng 850 tòa nhà, trong đó có Bảo tàng Louvre. Hệ thống giúp giảm 35% điện năng tiêu thụ, cắt giảm 90% lượng môi chất lạnh phát thải, giảm 80% lượng hóa chất sử dụng và giảm 50% lượng khí thải CO₂.

Paris đang tận dụng sông Seine làm nguồn điều hòa cho thành phố trong bối cảnh nắng nóng cực đoan ngày càng trầm trọng. Ảnh: Maxime Gilbert/Euronews.

Paris đang tận dụng sông Seine làm nguồn điều hòa cho thành phố trong bối cảnh nắng nóng cực đoan ngày càng trầm trọng. Ảnh: Maxime Gilbert/Euronews.

Trong khi đó, Barcelona kết hợp mạng lưới "điểm tránh nóng" tại các thư viện, bảo tàng và công trình công cộng với hệ thống phân phối năng lượng nhiệt quy mô lớn. Mạng lưới gồm bốn đường ống vận chuyển nước nóng và nước lạnh từ ba nhà máy, trong đó có một nhà máy sử dụng nước biển để làm mát. Hiện hệ thống phục vụ 192 công trình và giúp giảm tới 96% mức tiêu thụ năng lượng từ nhiên liệu hóa thạch.

Tại Vienna (Áo), trung tâm làm mát khu vực mới trong khuôn viên MedUni Vienna sử dụng máy làm lạnh kết hợp hệ thống sưởi khu vực để tạo nước lạnh phục vụ làm mát. Nhiệt dư từ các tòa nhà được thu hồi bằng bơm nhiệt và tái sử dụng cho hệ thống sưởi vào mùa đông, tạo thành một vòng tuần hoàn năng lượng theo mùa, giúp cắt giảm khoảng 1.000 tấn CO₂ mỗi năm.

Theo ông Michael Strebl, Tổng Giám đốc Wien Energie, nhu cầu làm mát thân thiện với môi trường đang tăng nhanh khi mùa hè ngày càng nóng hơn. Vì vậy, Vienna đã liên tục mở rộng mạng lưới làm mát khu vực từ năm 2007 và sẽ đầu tư thêm 90 triệu euro đến năm 2030.

Việc tận dụng sông, biển và các nguồn năng lượng tái tạo để làm mát đô thị đang trở thành hướng đi được nhiều thành phố châu Âu lựa chọn nhằm ứng phó với các đợt nắng nóng ngày càng cực đoan, đồng thời giảm phát thải và tiến gần hơn tới mục tiêu trung hòa carbon.

Nguồn: Euronews